Quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội rộng mở trong bối cảnh thế giới có những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế, công nghệ và an ninh. Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị và những lợi ích chiến lược tương đồng, hai quốc gia đang hướng tới việc nâng tầm hợp tác toàn diện, thực chất và hiệu quả hơn trong nhiều lĩnh vực trọng điểm.

Trong bài phát biểu chính sách tại Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ – cơ quan nghiên cứu chiến lược uy tín hàng đầu của Ấn Độ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra 5 định hướng hợp tác trọng tâm nhằm thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường Việt Nam – Ấn Độ phát triển lên tầm cao mới. Những định hướng này không chỉ phản ánh tầm nhìn chiến lược của hai nước mà còn mở ra không gian hợp tác rộng lớn trong các lĩnh vực từ kinh tế, công nghệ đến văn hóa, giáo dục và hòa bình khu vực.

Quan hệ Việt Nam - Ấn Độ: Nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới

Việt Nam và Ấn Độ có mối quan hệ hữu nghị lâu đời được xây dựng trên sự đồng cảm lịch sử, tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc và khát vọng phát triển bền vững. Trong nhiều năm qua, quan hệ song phương liên tục được mở rộng và làm sâu sắc trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những thay đổi chưa từng có về công nghệ, chuỗi cung ứng, chuyển đổi năng lượng và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc cả Việt Nam và Ấn Độ đều đứng trước nhu cầu cấp thiết phải tăng cường hợp tác để tận dụng cơ hội phát triển mới.

Việt Nam hiện đang nổi lên như một trung tâm sản xuất và đổi mới sáng tạo quan trọng tại Đông Nam Á trong khi Ấn Độ là nền kinh tế lớn với thế mạnh về công nghệ thông tin, dược phẩm, trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế tạo ra nền tảng thuận lợi để thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn trong tương lai.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “Bối cảnh mới, yêu cầu mới của giai đoạn phát triển mới của mỗi nước đòi hỏi chúng ta phải củng cố, đổi mới và đưa quan hệ Việt Nam - Ấn Độ phát triển lên tầm cao mới”. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính chiến lược mà còn là nhu cầu thực tiễn trong quá trình hội nhập và phát triển của cả hai quốc gia.

Củng cố tin cậy chiến lược – nền tảng của mọi hợp tác

Định hướng hợp tác đầu tiên được nhấn mạnh là tiếp tục củng cố và làm sâu sắc hơn nữa tin cậy chiến lược giữa hai nước. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp duy trì quan hệ ổn định, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực khác.

Trong môi trường quốc tế ngày càng phức tạp, sự tin cậy chiến lược giữa các quốc gia có vai trò đặc biệt quan trọng. Việt Nam và Ấn Độ đều theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Hai nước có nhiều điểm tương đồng trong quan điểm về hòa bình, ổn định khu vực, tôn trọng luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Việc tăng cường trao đổi đoàn cấp cao, duy trì cơ chế đối thoại chiến lược và mở rộng hợp tác quốc phòng – an ninh sẽ giúp hai bên nâng cao khả năng phối hợp trong ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống.

Hợp tác quốc phòng giữa Việt Nam và Ấn Độ trong thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, từ đào tạo nhân lực, hỗ trợ kỹ thuật đến chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực an ninh biển. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược không chỉ đối với lợi ích của hai nước mà còn góp phần duy trì hòa bình, ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Bên cạnh đó, hai nước cũng cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương như ASEAN, Liên Hợp Quốc và phong trào Không liên kết nhằm thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, bảo vệ luật pháp quốc tế và tăng cường tiếng nói của các nước đang phát triển.

Mở rộng kết nối phát triển và liên kết khu vực

Một trong những nội dung quan trọng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh là việc mở rộng dư địa kết nối và gia tăng liên kết phát triển giữa hai quốc gia.

Trong thời đại toàn cầu hóa và chuyển đổi số kết nối không chỉ giới hạn ở hạ tầng giao thông mà còn bao gồm logistics, chuỗi cung ứng, dữ liệu số và kết nối doanh nghiệp. Việt Nam và Ấn Độ có tiềm năng lớn để trở thành cầu nối chiến lược giữa Đông Nam Á và Nam Á.

Các hành lang thương mại, tuyến vận tải biển, hệ thống logistics hiện đại và nền tảng số hóa sẽ giúp hai nước tăng cường trao đổi thương mại, đầu tư và dịch vụ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các doanh nghiệp toàn cầu đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế mở nhất khu vực với mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn. Trong khi đó, Ấn Độ có thị trường nội địa khổng lồ và năng lực công nghệ mạnh. Việc kết nối hiệu quả hai nền kinh tế sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp hai nước mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Một lĩnh vực hợp tác đáng chú ý là dược phẩm. Ấn Độ được xem là “nhà thuốc của thế giới” với ngành công nghiệp dược phát triển mạnh. Việt Nam bày tỏ sẵn sàng hợp tác sâu rộng với các doanh nghiệp dược Ấn Độ đồng thời hoan nghênh các hãng dược đầu tư sản xuất tại Việt Nam để phục vụ thị trường Đông Nam Á.

Điều này không chỉ giúp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất dược phẩm mà còn góp phần đảm bảo an ninh y tế, giảm phụ thuộc nhập khẩu và phát triển ngành công nghiệp dược trong nước.

Ngoài ra, việc tăng cường kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp và địa phương của hai nước cũng sẽ giúp các định hướng chiến lược được hiện thực hóa bằng các dự án cụ thể. Những lĩnh vực như sản xuất công nghệ cao, năng lượng tái tạo, logistics thông minh và kinh tế số được kỳ vọng sẽ trở thành động lực hợp tác mới.

Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột chiến lược

Trong 5 định hướng hợp tác được đề cập, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược được xác định là trụ cột trọng yếu của quan hệ Việt Nam – Ấn Độ trong tương lai.

Đây là định hướng mang tính đột phá, phản ánh xu thế phát triển toàn cầu khi tri thức và công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.

Việt Nam hiện đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, Ấn Độ là cường quốc công nghệ với nhiều thành tựu nổi bật trong lĩnh vực phần mềm, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ thông tin.

Hai nước có thể bổ sung cho nhau để hình thành các chuỗi giá trị công nghệ mới trong khu vực. Các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và an ninh mạng đang mở ra không gian hợp tác rất lớn.

Đặc biệt, công nghệ bán dẫn được xem là ngành chiến lược toàn cầu trong bối cảnh nhu cầu chip điện tử tăng mạnh và chuỗi cung ứng bán dẫn đang tái cấu trúc. Việt Nam có lợi thế về vị trí địa lý, lực lượng lao động trẻ và chính sách thu hút đầu tư công nghệ cao, trong khi Ấn Độ sở hữu nguồn nhân lực công nghệ lớn cùng năng lực thiết kế phần mềm mạnh.

Việc thúc đẩy hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ sẽ tạo điều kiện cho quá trình chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Không chỉ dừng ở cấp độ định hướng chính sách, hai nước còn hướng tới triển khai các chương trình hợp tác cụ thể từ nghiên cứu khoa học chung đến phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo và hỗ trợ startup công nghệ.

Đây cũng là cơ hội để Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ Ấn Độ trong việc phát triển hệ sinh thái công nghệ, xây dựng nền tảng dữ liệu số và thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Tăng cường giao lưu nhân dân và lan tỏa giá trị văn hóa

Một mối quan hệ bền vững không chỉ dựa trên lợi ích kinh tế hay chính trị mà còn cần sự gắn kết giữa con người với con người. Chính vì vậy, việc tăng cường giao lưu văn hóa, giáo dục và du lịch được xem là một định hướng quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Ấn Độ.

Hai quốc gia có nhiều điểm giao thoa văn hóa lịch sử đặc biệt thông qua ảnh hưởng của Phật giáo và các hoạt động giao thương cổ xưa. Những giá trị văn hóa này tiếp tục trở thành cầu nối quan trọng giúp tăng cường hiểu biết và tình cảm giữa nhân dân hai nước.

Theo số liệu được đề cập trong bài phát biểu, năm 2025 ghi nhận gần một triệu lượt khách du lịch giữa Việt Nam và Ấn Độ. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy mức độ kết nối ngày càng sâu rộng. Tuy nhiên, con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô dân số và tiềm năng hợp tác du lịch giữa hai quốc gia.

Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Ấn Độ nhờ cảnh quan thiên nhiên, văn hóa đặc sắc và chi phí cạnh tranh. Trong khi đó, Ấn Độ cũng là điểm đến giàu sức hút với các giá trị văn hóa, tâm linh và lịch sử lâu đời.

Việc mở rộng các đường bay thẳng, tăng cường quảng bá du lịch và thúc đẩy hợp tác giữa các địa phương sẽ góp phần gia tăng lượng khách du lịch và tạo thêm cơ hội giao lưu văn hóa.

Ngoài ra, giáo dục – đào tạo cũng là lĩnh vực nhiều tiềm năng. Hai nước có thể thúc đẩy các chương trình trao đổi sinh viên, học bổng, nghiên cứu khoa học và đào tạo kỹ năng công nghệ cao nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cho tương lai.

Đặc biệt, việc tăng cường giao lưu giữa thế hệ trẻ sẽ góp phần tạo nền tảng xã hội bền vững cho quan hệ song phương trong nhiều thập kỷ tới.

Chung tay xây dựng không gian hòa bình và ổn định

Định hướng cuối cùng nhưng mang ý nghĩa chiến lược lâu dài là việc Việt Nam và Ấn Độ cùng chung tay kiến tạo không gian hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Cả hai quốc gia đều hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình sau những giai đoạn lịch sử đấu tranh giành độc lập và bảo vệ chủ quyền dân tộc. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều xung đột và cạnh tranh địa chính trị, việc thúc đẩy đối thoại, hợp tác và tôn trọng luật pháp quốc tế trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hòa bình không chỉ đơn thuần là không có chiến tranh mà còn là việc xây dựng các điều kiện thể chế, văn hóa và hợp tác để bảo đảm sự phát triển bền vững cho con người.

Điều này cho thấy tầm nhìn rộng mở của Việt Nam và Ấn Độ trong việc thúc đẩy một trật tự khu vực và quốc tế dựa trên luật lệ, công bằng và hợp tác cùng phát triển.

Việt Nam và Ấn Độ đều ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng chủ quyền quốc gia và tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc cũng như luật pháp quốc tế.

Thông qua việc tăng cường hợp tác song phương và phối hợp tại các diễn đàn quốc tế, hai nước có thể đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Mở ra chương mới cho quan hệ Việt Nam - Ấn Độ

Những định hướng hợp tác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ra không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ mà còn phản ánh tầm nhìn chiến lược dài hạn của Việt Nam và Ấn Độ trong bối cảnh thế giới chuyển động nhanh chóng.

Từ củng cố tin cậy chiến lược, mở rộng kết nối phát triển, thúc đẩy khoa học công nghệ đến tăng cường giao lưu nhân dân và chung tay xây dựng hòa bình, tất cả đều hướng tới mục tiêu đưa quan hệ Việt Nam – Ấn Độ trở thành một hình mẫu hợp tác hiệu quả giữa hai quốc gia đang phát triển năng động của châu Á.

Trong giai đoạn mới, khi chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và liên kết khu vực trở thành xu hướng chủ đạo, sự hợp tác giữa Việt Nam và Ấn Độ sẽ không chỉ mang lại lợi ích cho hai nước mà còn góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực và thế giới.

Nguồn: Tổng hợp